Phát hiện WSSV inclusion-like trên tôm hùm bông nuôi ở Việt Nam

Tính mẫn cảm của 2 loài tôm hùm Panulirus homarus và Panulirus ornatus với virus đốm trắng (WSSV) đã được các nhà nghiên cứu xác định tương tự như ở các loài tôm he khi được gây nhiễm bằng phương pháp tiêm cơ

Thí nghiệm gây nhiễm nhân tạo đã được tiến hành bằng 2 phương pháp: dẫn truyền bằng đường miệng (cho ăn thịt của tôm sú bị bệnh đốm trắng) và phương pháp tiêm dịch lọc chứa virus WSSV vào cơ của tôm hùm. Virus WSSV đã gây chết 100% hai loài tôm hùm Panulirus homarus và Panulirus ornatus sau khi tiêm 168 và 120 giờ và không gây chết tôm bằng phương pháp cho ăn trong 50 ngày. Sự tồn tại của virus đốm trắng ở tôm hùm bị hấp hối đã được phát hiện bằng phương pháp PCR, Western blot và phương pháp mô bệnh học. Virus có thể được tìm thấy trong cuống mắt, mang, cơ phần đầu, cơ đuôi, máu, các phần phụ và dạ dày của tôm sau gây nhiễm. Ở nghiệm thức gây nhiễm bằng phương pháp cho ăn tất cả các cơ quan (ngoại trừ dạ dày và cơ phần đầu) đều âm tính với virus WSSV bằng phương pháp PCR 2 bước (nested PCR) ở 120 giờ sau khi gây nhiễm. Riêng dạ dày và cơ phần đầu đều dương tính với WSSV ở 120 giờ sau gây nhiễm nhưng lại âm tính ở 168 giờ sau gây nhiễm. Phương pháp Western blot cho kết quả âm tính với tất cả các cơ quan kiểm tra ở 120 giờ sau gây nhiễm đối với nghiệm thức cho ăn.

Để giải thích tính đề kháng của tôm hùm với virus WSSV bằng đường miệng, nhóm nghiên cứu cũng đã đưa ra thảo luận rằng: Khác với các loài tôm biển khác là có thể do tôm hùm có các đại thực bào cố định (fixed phagocytes) trong xoang máu của gan tụy. Loại tế bào này đóng vai trò là tế bào miễn dịch trung gian của tôm hùm, có chức năng bắt giữ và thải loại tác nhân lạ. Tuy nhiên, cơ chế đề kháng cần phải được nghiên cứu sâu hơn.

Ở Việt Nam, khi kiểm tra mô học của tôm hùm bông (Palunirus ornatus) thu tại Khánh Hòa, chúng tôi cũng đã phát hiện sự có mặt của một loại thể vùi giống với thể vùi của virus đốm trắng (WSSV) trong lớp biểu mô của thành dạ dày, mang và mô liên kết của ruột. Tuy nhiên, chúng tôi mới chỉ gặp duy nhất ở một con tôm hùm có khối lượng 100 gram và có biểu hiện bên ngoài hoàn toàn bình thường (ảnh).

Đồng Hà (Theo Theo Journal of Invertebrate Pathology 93 (2006) 75–80)